Sự bùng nổ của công nghệ trong thế kỉ 21 là khởi đầu cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 với quy mô trên toàn thế giới. Ở Liên bang Nga, cuộc cách mạng 4.0 đưa đến sự thay đổi sâu rộng và phức tạp không chỉ trong khoa học và kinh tế, mà còn ảnh hưởng mạnh mẽ đến toàn bộ lĩnh vực đời sống xã hội. Trong đó, đi đầu xu thế thay đổi, chính là giáo dục.

Sáng kiến công nghệ Quốc gia

Những đặc điểm chính của sự phát triển kinh tế – xã hội Nga trong cuộc cách mạng 4.0 được thể hiện rõ trong Sáng kiến công nghệ Quốc gia, hay còn được biết đến là Nghị định của Chính phủ Liên bang Nga số 317 ngày 18/04/2016 “Về việc thực hiện Sáng kiến ​​công nghệ Quốc gia”. Xu thế phát triển công nghệ chính được đề xuất dựa trên cơ sở dự báo dài hạn (đến năm 2035), có tính đến các xu hướng phát triển của toàn thế giới, trong sự soi chiếu những đặc điểm riêng của Liên Bang Nga. Các công nghệ trọng điểm trong cuộc cách mạng 4.0 bao gồm: Dữ liệu lớn (Big data), trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử, nguồn năng lượng mới và mạng máy tính, di động. Sự độc đáo của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư nằm ở sự hài hòa và hội nhập ngày càng tăng của một số lượng lớn các ngành khoa học khác nhau, điều này tạo ra các yêu cầu khác nhau đối với hệ thống giáo dục của Liên bang Nga. 

Bởi vậy, chương trình Chiến lược Kinh tế số đã được phê duyệt và triển khai trên toàn Liên bang Nga, nhấn mạnh vị trí đặc biệt của Chương trình Giáo dục và Nhân sự (Theo chương 2 của Sách Hướng dẫn của Tổng thống Liên bang Nga về việc triển khai Thông điệp Liên bang của Tổng thống số Pr-2346 ngày 5/12/2016). Chương trình được triển khai trên cơ sở dự báo những thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đồng thời dựa trên nền tảng kinh nghiệm của các tổ chức giáo dục, bao gồm cả tổ chức giáo dục nhà nước lẫn các công ty tư nhân, công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực giáo dục.

Ứng dụng CNTT là mũi nhọn của giáo dục

Nhận thức được tầm quan trọng đặc biệt của việc ứng dụng những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 trong việc đổi mới giáo dục và xem đó là một mũi nhọn trọng điểm toàn Liên bang, là tài sản lớn nhất của bất kì tiểu bang nào. Trên cơ sở đó đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số và viễn thông để thay đổi cách đào tạo, truyền thụ và thu nhận kiến thức. Chú trọng xây dựng hệ thống giáo dục mở, kho dữ liệu kiến thức, không giới hạn không gian và thời gian.

Ứng dụng công nghệ tiên tiến vào giáo dục

Khuyến khích và tạo điều kiện cho sự phát triển của các công ty khởi nghiệp về giáo dục và công nghệ. Song song với hệ thống giáo dục chính quy, tạo ra một thị trường dịch vụ giáo dục phát triển nhanh chóng và mang lại hiệu quả giáo dục cao (công ty công nghệ giáo dục trực tuyến, hệ thống trường học tư nhân, phần mềm giảng dạy, ôn tập, quản lý…).

Xây dựng “xã hội học tập” và “học tập suốt đời” đáp ứng nhu cầu học tập giáo dục của toàn xã hội. Trên cơ sở đó tạo ra một thế hệ người học mới, đó là con người tự học tập, tự giáo dục, tự phát triển một cách độc lập. Xây dựng mô hình giáo dục thông minh đáp ứng nhu cầu tự do học tập, cá nhân người học có thể tự chọn nội dung, hình thức học, phương pháp học, thời gian và địa điểm đào tạo – học ở trường, học trực tuyến, học từ xa…

Kết quả của quá trình đổi mới

Để thực hiện chương trình giáo dục mới, các trường học được hỗ trợ các công cụ máy móc cần thiết để phục vụ cho ứng dụng CNTT sâu rộng. Các trường học cũng đã nỗ lực ứng dụng triệt để những thành tựu của công nghệ vào giảng dạy cũng như quản lý. Chương trình bước đầu đã thu được những thành quả quan trọng.

Trường cấp 2 số 67 Thành phố Ivanovo đã triển khai mô hình “Trường học điện tử” – dạy học trực tuyến, lớp học 1:1 (1 học sinh – 1 máy tính bảng). Trong khi đó tại khu vực Smolenski, các trường học tại đây đã ứng dụng CNTT vào hầu hết các lĩnh vực của nhà trường (giảng dạy và quản lý). Theo đó, hầu như tất cả các giáo viên đều sử dụng máy tính trong giảng dạy (2360 người) – đây là lực lượng chiếm số lượng lớn nhất trong việc sử dụng công nghệ, tiếp theo là các hiệu trưởng và các nhà quản lý – đã sử dụng hệ thống quản lý qua mạng (442 người), còn lại là các nhân viên thư viện và các nhân viên giáo dục thường xuyên, tất cả đều sử dụng các ứng dụng CNTT vào công việc của mình.

Biểu đồ số lượng các đối tượng ứng dụng CNTT tại các trường phổ thông khu vực Smolenski

Việc ứng dụng CNTT vào trường học đã và đang được triển khai ngày một sâu rộng trong giáo dục ở Liên bang Nga. Nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay là việc tích hợp các công nghệ thông minh vào các quy trình giáo dục, để chúng trở thành cơ sở và là một phần không thể thiếu trong quá trình đổi mới giáo dục. Việc thực hiện chương trình giáo dục mới sẽ đòi hỏi nhiều nỗ lực hợp tác, phối hợp của không chỉ học sinh, giáo viên, nhà trường, các nhà khoa học mà còn cả ở doanh nghiệp, các cơ quan hành pháp và lập pháp.

Share: